You are here: Home » Σχολείο 21ου αιώνα » Εκπαίδευση με τη Χρήση Κινητών και Φορητών Συσκευών (Mobile Learning)

Εκπαίδευση με τη Χρήση Κινητών και Φορητών Συσκευών (Mobile Learning)

Εισαγωγή

Η ραγδαία εξάπλωση των τεχνολογιών μάθησης (learning technologies), η οποία συμβαδίζει με την αντίστοιχη εξέλιξη των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ), προσφέρει στον εκπαιδευόμενο του 21ου αιώνα μια σειρά από νέες δυνατότητες και ευκαιρίες για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών του,  που ολοένα αυξάνονται και γίνονται πιο πολύπλοκες. Παράλληλα, η διάδοση του διαδικτύου και των υπηρεσιών του προσφέρουν τη δυνατότητα ανάπτυξης  ηλεκτρονικών εφαρμογών παιδαγωγικού περιεχομένου, ενώ ο παγκόσμιος ιστός λειτουργεί σαν μια παγκόσμια βιβλιοθήκη, συνεχώς ενημερωμένη και διαθέσιμη σε κάθε χρήστη, ενισχύοντας έτσι την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων. Κατά συνέπεια, με την υιοθέτηση των τεχνολογικών αυτών αλλαγών στον τομέα της  εκπαίδευσης δημιουργείται ένα νέο συνεργατικό περιβάλλον μάθησης, το οποίο διαφέρει σημαντικά από τη συμβατική μάθηση και διδασκαλία, καθώς βασίζεται αποκλειστικά στη χρήση κινητών και φορητών συσκευών.

Μάθηση με κινητές και ασύρματες συσκευές

Είναι γεγονός ότι οι κινητές και ασύρματες συσκευές (κινητά τηλέφωνα, smartphones, iPods, iPhones, φορητοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές, προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί – PDAs, tablets, iPads, netbooks, e-books) κυριαρχούν πλέον στην καθημερινότητά μας και αποτελούν απαραίτητα μέσα για την εξυπηρέτηση των αναγκών μας τόσο στον τομέα της επικοινωνίας όσο και της εκπαίδευσης. Ειδικότερα, όσον αφορά στον τομέα της εκπαίδευσης, η μάθηση με τη χρήση κινητών συσκευών (mobile learning) αξιοποιεί τις δυνατότητες που προσφέρουν οι κινητές (mobile) και ασύρματες (wireless) τεχνολογίες και συσκευές (Wi-Fi, Bluetooth, multi-hop wireless LAN, GPS, 3G, δορυφορικά συστήματα κλπ) ασκώντας μια ιδιαίτερη έλξη στους εκπαιδευτές αλλά και στους εκπαιδευόμενους, αφού προσφέρει καινοτόμους τρόπους και μορφές επικοινωνίας, συνεργασίας και μάθησης που διευρύνουν τη συμμετοχή και βελτιώνουν την αποδοτικότητα, την ευελιξία και την πρόσβαση στη γνώση. Πρόκειται για μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία, που θεωρείται το επόμενο στάδιο εξέλιξης της ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning) εφόσον μπορεί να αποτελέσει τον μοχλό για μια πιο ποιοτική, αποτελεσματική αλλά και δυναμική μαθησιακή και διδακτική διαδικασία από απόσταση.

Πλεονεκτήματα των κινητών συσκευών

Πιο συγκεκριμένα, οι κινητές συσκευές διαθέτουν μια σειρά από χαρακτηριστικά που τις καθιστούν εξαιρετικά ελκυστικές και εύχρηστες για την εκπαίδευση. Αρχικά, μεταφέρονται εύκολα, γιατί είναι μικρές σε μέγεθος και  ζυγίζουν ελάχιστα, διαθέτουν μπαταρία μεγάλης διάρκειας και δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο. Η μάθηση δεν περιορίζεται από θέμα φυσικού χώρου, καθώς το μάθημα προσφέρεται σε διαδικτυακούς τόπους ανεξάρτητα από την τοποθεσία του μαθητή και  μπορεί να πραγματοποιηθεί και σε χώρους πέρα από την τυπική αίθουσα διδασκαλίας, αρκεί να διαθέτουν οι χρήστες μια εξελιγμένη συσκευή με άμεση πρόσβαση στο λογισμικό, στο διαδίκτυο και σε άλλες χρήσιμες λειτουργίες. Επιπλέον, προσφέρεται μεγάλη ευελιξία από θέμα χρόνου, καθώς η πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας και ο χρόνος που αφιερώνει ο μαθητής ορίζεται από τον ίδιο. Επομένως, η χρήση των φορητών συσκευών διευκολύνει τους μαθητές να μελετούν όταν και όπως αυτοί θέλουν δίνοντάς τους τη δυνατότητα να μεταφέρουν το εκπαιδευτικό τους υλικό αλλά και να αξιοποιούν τον χρόνο τους ακόμη κι όταν βρίσκονται σε κίνηση. Ο ρυθμός μάθησης, επίσης, είναι ανάλογος των αναγκών του ατόμου με αποτέλεσμα η μάθηση να εξατομικεύεται και να προσαρμόζεται στις αυτόνομες επιλογές του μαθητευόμενου (independent learning).

Στη συνέχεια, οι κινητές συσκευές προσφέρουν άμεση και εύκολη πρόσβαση σε μια πληθώρα πληροφοριών για ένα μεγάλο και διαρκώς εμπλουτιζόμενο εύρος θεμάτων, προωθώντας την ανάπτυξη του ψηφιακού αλφαβητισμού. Η διδασκαλία με τη χρήση κινητών συσκευών μπορεί να αντικαταστήσει πλέον ογκώδη βιβλία, αφού διατίθενται και σε ηλεκτρονική μορφή, και κατά συνέπεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση για μια εποικοδομητική και παραγωγική γνωστική και μαθησιακή διαδικασία. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, από την άλλη μεριά, έχει μετατραπεί σε πολυμεσικό, είναι άμεσα διαθέσιμο για τον χρήστη και μάλιστα δεν αποτελείται από απλό κείμενο, αλλά συνδυάζει γραπτό κείμενο, ήχο, εικόνα, βίντεο ακόμα και κινούμενη εικόνα.

Ένα επιπλέον πλεονέκτημα της φορητής μάθησης είναι η κοινωνική διαδραστικότητα, δηλαδή η ανταλλαγή δεδομένων και η συνεργασία με άλλους εκπαιδευόμενους πρόσωπο με πρόσωπο, κατά τη διάρκεια της οποίας οι κινητές συσκευές μπορούν να συγκεντρώσουν και να απαντήσουν σε πραγματικά ή προσομοιωμένα δεδομένα που είναι μοναδικά για την παρούσα θέση, περιβάλλον και χρόνο. Οι χρήστες μπορούν ταυτόχρονα να τραβήξουν φωτογραφικό υλικό και είτε να το επεξεργαστούν αργότερα είτε να το μοιραστούν, να επικοινωνήσουν μεταξύ τους αλλά και με τους δασκάλους τους και να λάβουν άμεση ανατροφοδότηση. Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί ότι πολλές κινητές συσκευές διευκολύνουν την εκπαίδευση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, μιας ευαίσθητης κατηγορίας του μαθητικού πληθυσμού.

Μειονεκτήματα των κινητών συσκευών

Παρά τις σημαντικές διευκολύνσεις που προσφέρουν οι κινητές συσκευές, παρουσιάζουν και κάποια αρνητικά στοιχεία. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι μερικές συσκευές έχουν περιορισμένες λειτουργικές δυνατότητες, οθόνη ή πληκτρολόγιο μικρού μεγέθους και περιορισμένο εύρος ζώνης δικτύων για την ασύρματη επικοινωνία. Το κόστος της σύνδεσης με το διαδίκτυο είναι ένας ακόμη περιοριστικός παράγοντας, αφού η συνδεσιμότητα μπορεί να είναι αρκετά ακριβή. Ωστόσο, όσο πιο υψηλό είναι το κόστος της συσκευής τόσο πιο πολλές δυνατότητες και καλύτερα τεχνικά χαρακτηριστικά διαθέτει.

Εμπειρικές έρευνες με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία

Οι έρευνες που διεξάγονται την τελευταία τριετία σχετικά με τη φορητή μάθηση εστιάζουν το ενδιαφέρον τους κατά κύριο λόγο στην επιμόρφωση αφενός των εκπαιδευτικών και αφετέρου των εκπαιδευομένων πάνω στη χρήση των σύγχρονων κινητών και ασύρματων συσκευών. Ένα ερώτημα που, επίσης, απασχόλησε τους ερευνητές είναι κατά πόσο μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα σπουδών των σχολείων ως υποχρεωτικό μάθημα.

Στη Σρι Λάνκα πραγματοποιήθηκε μια έρευνα, η οποία είχε ως στόχο να γνωρίσουν οι εκπαιδευτικοί τις πρωτοποριακές δυνατότητες που προσφέρει η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών και η χρήση των κινητών συσκευών στη διδασκαλία. Οι καθηγητές φυσικών επιστημών και οι δάσκαλοι γενικότερα δεν ήταν εξοικειωμένοι με τη χρήση κινητών συσκευών κατά την οργάνωση και τη διεξαγωγή της μαθησιακής διαδικασίας. Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων, όμως, έμαθαν να χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα για τον σχεδιασμό δραστηριοτήτων, αλλά και για την υλοποίηση και την αξιολόγηση του μαθήματος με αποτέλεσμα να αναγνωρίσουν τη δυναμική και τη χρηστική αξία των φορητών συσκευών και να αποκτήσουν θετική στάση απέναντι στη νέα μορφή συνεργατικής μάθησης  (Ekanayake & Wishart, 2015).

Στη Μαλαισία, μια άλλη έρευνα εξετάζει τους παράγοντες και τα κίνητρα που ωθούν τους ενήλικους εκπαιδευόμενους να επιλέξουν τη φορητή μάθηση, αναφέροντας ότι η πλειοψηφία βασίζεται κατά κύριο λόγο στην κάλυψη γνωστικών, συναισθηματικών και κοινωνικών αναγκών. Όσον αφορά στις γνωστικές ανάγκες, οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι το κινητό τηλέφωνο και το ίντερνετ διαθέτουν μεγάλο εύρος πληροφοριών, πράγμα που διευκολύνει την έρευνα και την αναζήτηση. Όσον αφορά στις συναισθηματικές ανάγκες, οι ενήλικες ενθαρρύνονται να πετύχουν προσωπική ολοκλήρωση και βιώνουν μια ευχάριστη εμπειρία κατά την εξερεύνηση των δυνατοτήτων μιας κινητής συσκευής, την οποία μοιράζονται με φίλους, ενώ όσον αφορά στις κοινωνικές ανάγκες, αυτές ικανοποιούνται μέσα από την επικοινωνία, την αλληλεπίδραση και τη συνεργασία με τους συναδέλφους τους (Hashim, Tan & Rashid, 2015).

Με αφορμή την αυξανόμενη χρήση φορητών συσκευών σε  διάφορες χώρες και περιοχές του κόσμου, πραγματοποιήθηκε μια έρευνα σε φοιτητές από τις ΗΠΑ και από το Ισραήλ με θέμα τη χρήση των κινητών τηλεφώνων ως μαθησιακά εργαλεία και εκτός σχολικής τάξης. Παρατηρήθηκε μια μεγάλη ποικιλία τόσο ως προς τις χρήσεις και τις δυνατότητες μιας κινητής συσκευής όσο και ως προς τα είδη των διαθέσιμων κινητών συσκευών στο εμπόριο. Με βάση τα ερευνητικά ευρήματα, οι φοιτητές συνήθως στέλνουν και λαμβάνουν γραπτά μηνύματα, δέχονται φωνητικές κλήσεις, στέλνουν και λαμβάνουν e-mail, τραβούν φωτογραφίες, βγάζουν βίντεο, κάνουν ηχογραφήσεις με τα κινητά τους τηλέφωνα σε καθημερινό επίπεδο. Ωστόσο, πέρα από την ψυχαγωγία, ψάχνουν πληροφορίες στο διαδίκτυο για διάφορες εργασίες, ενημερώνονται για την επικαιρότητα, διαβάζουν ηλεκτρονικές εφημερίδες και περιοδικά (Reychav, Dunaway & Kobayashi, 2015).

Με αφορμή την ευρέως διαδεδομένη χρήση συσκευών κινητής τεχνολογίας και στον τομέα της υγείας, πραγματοποιήθηκε μια έρευνα (Fuller & Joynes, 2015) που εξετάζει το ζήτημα της ένταξης υποχρεωτικών μαθημάτων στο πρόγραμμα σπουδών των πανεπιστημίων σχετικά με τη χρήση των κινητών συσκευών, έτσι ώστε να προετοιμάζονται οι φοιτητές για τον χώρο εργασίας. Γίνεται αναφορά σε δύο προγράμματα, το «Assessment and Learning in Practice Settings (ALPS) Centre for Excellence in Teaching and Learning (CETL)» και το πρόγραμμα που διεξήχθη από το University of Leeds School of Medicine, κατά τη διάρκεια των οποίων χορηγήθηκαν σε φοιτητές διαφόρων ειδικοτήτων κινητές συσκευές προκειμένου να μετρηθεί ο βαθμός στον οποίο είναι εξοικειωμένοι με τη χρήση τους. Σύμφωνα με τα ερευνητικά ευρήματα, οι φοιτητές είναι πιο αποδοτικοί και αποκομίζουν περισσότερα οφέλη όταν διδάσκονται υποχρεωτικά τη χρήση κινητών συσκευών.

Συμπεράσματα

Η μάθηση μέσω κινητών συσκευών αποτελεί έναν πολύ σημαντικό και διαρκώς εξελισσόμενο τομέα έρευνας, ανάπτυξης αλλά και εκπαίδευσης, γνώσης και δια βίου μάθησης που βρίσκεται ακόμα στην αρχή της εδραίωσής του. Αναμφισβήτητα, προσφέρει στον χρήστη -μέσω των διαρκώς αναπτυσσόμενων τεχνολογιών- καινοτόμες μορφές μάθησης, δυνατότητες συνεργασίας, επικοινωνίας, αλληλεπίδρασης, άμεσης αναζήτησης και χρήσης της πληροφορίας, που δεν ήταν εφικτές πριν από μερικά χρόνια. Ωστόσο, δεν πρέπει να παρακαμφθεί ή να αντικατασταθεί η επίσημη μάθηση, καθώς τα σχολεία και η ζωντανή επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό κρίνονται πολύτιμα για τους μαθητές ανεξαρτήτου εποχής.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Baran, E. (2014). A Review of Research on Mobile Learning in Teacher Education. Educational Technology & Society17 (4), 17–32.

Boticki, I., Baksa, J. Seow, P. & Looi, C. (2015). Usage of a mobile social learning platform with virtual badges in a primary school. Computers & Education, 86, 120-136.

Ekanayake, S. & Wishart, J. (2015). Integrating mobile phones into teaching and learning: A case study of teacher training through professional development workshops. British Journal of Educational Technology, 46(1), 173-189.

Fuller, R. & Joynes, V. (2015). Should mobile learning be compulsory for preparing students for learning in the workplace? British Journal of Educational Technology, 46(1), 153-158.

Hashim, K., Tan, F. & Rashid, A. (2015). Adult learners’ intention to adopt mobile learning: A motivational perspective.  British Journal of Educational Technology, 46(2), 381-390.

Mouza, C. & Barrett-Greenly, T. (2015). Bridging the app gap: An examination of a professional development initiative on mobile learning in urban schools. Computers & Education, 88, 1-14.

Reychav, I., Dunaway, M. & Kobayashi, M. (2015). Understanding mobile technology-fit behaviors outside the classroom. Computers & Education, 87, 142-150.

http://pekap.tsopokis.gr/synedrio/praktika/2014/ergasies/11Sypsas2-revised.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/stef/epp/2009/PanagopoulosFotis/attached-document-1288691305-567457-16990/Panagopoulos2009.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

http://karagian.users.uth.gr/cscl/14-Karagiannidis-Vavoula.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

https://www2.le.ac.uk/Members/gv18/downloads/publicationpreprints/conference-proceedings/VavoulaKaragiannidis-ICODL2005.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

http://dide-peiraia.att.sch.gr/plinetp/images/stories/files/imerida_plinet/mobile_learning_Presentation.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

http://www.ekped.gr/praktika10/posters/031.pdf (προσπελάστηκε στις 29/6/2015)

Αποφοίτησα από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών το 2013. Είμαι δασκάλα, αλλά δεν εργάζομαι ακόμα σε κάποιο δημοτικό σχολείο.

5 Comments

  1. θα συμφωνήσω με την θέση σου, Κωνσταντίνα, οτι η παραδοσιακή μάθηση στον φυσικό χώρο της τάξης αποτελεί την κύρια μορφή αυτής. παράλληλα όμως, η χρήση φορητών συσκευών θεωρώ οτι μπορεί να βοηθήσει κυρίως στο κομμάτι των συνεργατικών αλλά γιατί όχι και ατομικών εργασιών. σε περίπτωση που ο εκπαιδευτικός δημιουργήσει μια πλατφόρμα στην οποία οι μαθητές θα επικοινωνούν, θα αλληλεπιδρούν και θα συνεργάζονται για την εκπόνηση εργασιών, οι φορητές συσκευές θεωρώ οτι αποτελούν το πιο κατάλληλο μέσο. προσωπικά το έχω (ξανα)δηλώσει και σε σχολιασμό άλλου σχετικού άρθρου, θα επιχειρήσω να χρησιμοποιήσω τέτοιου είδους συσκευές στο νηπιαγωγείο…δεν ξέρω αν θα πετύχει, σίγουρα όμως περιμένω οι μαθητές να είναι περισσότερο εξοικειωμένοι από εμένα!!!!

  2. Άλλη μια ενδιαφέρουσα οπτική γωνία της φορητής μάθησης. Το καινούριο στοιχείο, που το συγκεκριμένο άρθρο προσθέτει στα δυο προηγούμενα άρθρα, είναι η περισσότερη πληροφόρηση σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της φορητής μάθησης καθώς επίσης και νέα στοιχεία από έρευνες, που δεν έχουν συμπεριληφθεί στα άλλα άρθρα.

  3. Πολύ ενδιαφέρον άρθρο…Δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς πως οι φορητές συσκευές έχουν παγιώσει την παρουσία τους σε όλες τις πτυχές της σύγχρονης ζωής και η εκπαίδευση δε θα αποτελούσε εξαίρεση σε αυτό.Δεν είναι να απορεί κανείς εφόσον τα πλεονεκτήματα από τη χρήση τους είναι πολλά όπως πολύ εύστοχα συγκεντρώνεις στο άρθρο σου, Κωνσταντίνα και υπερτερούν των μειονεκτημάτων. Θεωρώ πως σε επίπεδο ελληνικής πραγματικότητας υπάρχουν πολλά εμπόδια που θα πρέπει να προσπελαστούν προκειμένου να γίνει η θεωρία- πράξη, όπως ο εφοδιασμός με σημαντικό υλικοτεχνικό εξοπλισμό των σχολείων, κατάλληλο δίκτυο, ακόμα και αλλαγή της νοοτροπίας εκπαιδευτικών και γονέων που απαγορεύει στα παιδιά να φέρνουν στο σχολείο τις προσωπικές τους συσκευές από φόβο μήπως χαλάσουν, χαθούν κλπ.

  4. Νομίζω ότι η φορητή συσκευή αποτελεί το εργαλείο όπως κάποτε ο άβακας ή το τετράδιο. Το ζήτημα είναι να αξιοποιηθούν παιδαγωγικά τα πλεονεκτήματα και οι δυνατότητες που παρέχουν. Είναι ένα εργαλείο που σου παρέχει άμεση πρόσβαση στην παγκόσμια κοινότητα της γνώσης και αυτό δίνει νέες δυνατότητες που θα πρέπει να αξιοποιηθούν κατάλληλα!

  5. Συμφωνώ με τα περισσότερα σημεία του άρθρου. Η φορητή μάθηση μπορεί να υποστηρίξει μια μεγάλη ποικιλία αντιλήψεων διδασκαλίας καθώς και να τοποθετεί τον μαθητή στο κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μέχρι όμως οι κινητές τεχνολογίες να αξιοποιηθούν πλήρως στη διαδικασία της μάθησης, θα πρέπει, πέραν των αναφερθέντων δυσκολιών, οι περισσότερες παιδαγωγικές θεωρίες να επαναπροσδιοριστούν κάτω από τα νέα δεδομένα και τις νέες δυνατότητες που προσφέρονται από την συνεχή ανάπτυξη των νέων κινητών τεχνολογιών.

Γράψτε απάντηση